EU 261: jakie prawa daje Ci rozporządzenie 261/2004?
Przy opóźnieniu, odwołaniu lub odmowie przyjęcia na pokład możesz mieć prawo do 250, 400 lub 600 € na osobę. Niezależnie od tego przepisy określają pomoc na lotnisku i zasady zwrotu biletu lub zmiany podróży.
Co stało się z Twoim lotem?
| Problem | Co jest najważniejsze? |
|---|---|
| Opóźniony lot | Co najmniej 3 godziny opóźnienia w końcowym miejscu docelowym |
| Odwołany lot | Termin powiadomienia i warunki lotu zastępczego |
| Odmowa przyjęcia na pokład | Odmowa wbrew woli pasażera mimo spełnienia wymogów podróży |
| Utracone połączenie | Jedna rezerwacja i opóźnienie na końcu całej podróży |
| Strajk | Kto strajkuje i za co odpowiada linia |
| Czarter lub wycieczka | Oddzielenie odpowiedzialności linii od organizatora |
Które loty obejmuje rozporządzenie?
| Wylot | Przylot | Linia | EU 261 |
|---|---|---|---|
| UE | Dowolne miejsce | Dowolna | Tak |
| Państwo trzecie | UE | Unijna | Tak, z zastrzeżeniem świadczeń otrzymanych w państwie trzecim |
| Państwo trzecie | UE | Spoza UE | Co do zasady nie |
| Poza UE | Poza UE | Dowolna | Nie dla samego takiego lotu |
Norwegię, Islandię i Szwajcarię uwzględnia się na podobnych zasadach. EU 261 obejmuje także określone terytoria zamorskie UE, między innymi Wyspy Kanaryjskie, Maderę i Azory. Wielka Brytania ma własne przepisy po brexicie. Szczegóły zasięgu i podróży łączonych opisuje Your Europe.
Liczy się linia faktycznie wykonująca lot. Przy współdzielonym numerze rejsu, czyli codeshare, nie zawsze jest to linia, która sprzedała bilet. Tania linia i lot czarterowy podlegają tym samym podstawowym zasadom.
Rezerwacja, odprawa i dzieci
Potrzebna jest potwierdzona rezerwacja i stawienie się do odprawy w terminie wskazanym przez linię; jeśli nie podano terminu, co najmniej 45 minut przed wylotem. Wyjątek dotyczący stawienia się do odprawy obejmuje odwołany lot. Przy odmowie przyjęcia na pokład znaczenie mają także dokumenty, zdrowie i bezpieczeństwo.
Dzieci mają własne prawa, jeśli podróżują na bilecie objętym przepisami. Publicznie dostępne zniżki nie wyłączają ochrony. Bezpłatny przelot lub taryfa specjalna niedostępna publicznie mogą być wyłączone na podstawie art. 3 ust. 3; programy lojalnościowe są objęte. Przy niemowlęciu sprawdź, za co faktycznie zapłacono.
Co obejmują poszczególne prawa?
| Prawo | Na czym polega? | Podstawa |
|---|---|---|
| Odszkodowanie | Stała kwota za zakłócenie, jeśli spełnione są warunki | Art. 7 oraz przepisy dla danej sytuacji i orzecznictwo |
| Zwrot lub zmiana planu podróży | Zwrot ceny biletu albo odpowiednia podróż zastępcza | Art. 8 |
| Opieka | Posiłki, napoje, kontakt, a w razie potrzeby hotel i transport | Art. 9 |
Przy opóźnieniu wylotu opieka przysługuje od 2, 3 lub 4 godzin zależnie od odległości. Po odwołaniu albo przymusowej odmowie przyjęcia na pokład obowiązki wynikają z zasad dla tych zdarzeń. Jeśli trzeba czekać do następnego dnia, należna opieka obejmuje nocleg i dojazd. Zachowaj rachunki, gdy linia nie zapewni niezbędnej pomocy.
Po odwołaniu lotu wybierasz zwrot w ciągu siedmiu dni, podróż w najwcześniejszym możliwym terminie lub późniejszy dogodny lot w miarę dostępności miejsc. Przy opóźnieniu od pięciu godzin możesz zrezygnować i żądać zwrotu na zasadach art. 8. Zakres dalszej opieki zależy od wyboru.
Ile wynosi odszkodowanie?
| Odległość | Euro | Orientacyjnie w PLN |
|---|---|---|
| Do 1 500 km | 250 € | 1 092 zł |
| W UE powyżej 1 500 km; inne loty od 1 500 do 3 500 km | 400 € | 1 748 zł |
| Inne loty powyżej 3 500 km | 600 € | 2 621 zł |
Przeliczenie orientacyjne po kursie średnim NBP z 15 października 2026 r.: 4,3691 PLN za euro, zaokrąglone do pełnych złotych. Kwoty z rozporządzenia są w euro, a cena biletu nie decyduje o ich wysokości.
Odległość mierzy się metodą wielkiego koła. Przy podróży łączonej nie sumuje się długości wszystkich odcinków. Przy szybkim locie zastępczym kwota może być obniżona o połowę, jeśli przylot mieści się w granicy 2, 3 lub 4 godzin właściwej dla danej kategorii. Długie loty w całości w UE pozostają w kategorii 400 €. Na długich trasach poza UE opóźnienie od trzech do czterech godzin może dawać 300 €.
Voucher lub inne usługi zamiast pieniężnego odszkodowania wymagają pisemnej zgody. Zanim zaakceptujesz ugodę, przeczytaj, jakie uprawnienia obejmuje.
Nadzwyczajne okoliczności
Linia może uniknąć odszkodowania za odwołanie lub długie opóźnienie, jeśli wykaże zdarzenie poza normalną działalnością i rzeczywistą kontrolą, którego skutków nie dało się uniknąć mimo wszystkich rozsądnych działań. Niebezpieczna pogoda, ograniczenia kontroli ruchu lub zagrożenia bezpieczeństwa mogą spełniać te warunki.
Zwykła usterka techniczna, typowy problem organizacyjny lub braki personelu zazwyczaj nie są wystarczające. Strajk własnej załogi ocenia się inaczej niż protest kontrolerów lub zewnętrznych pracowników lotniska. Linia musi wyjaśnić konkretny związek z Twoim lotem. Nadzwyczajne okoliczności nie usuwają należnej opieki ani praw do odpowiedniego zwrotu lub zmiany podróży.
Czego EU 261 nie załatwia?
- Bagażu zagubionego, uszkodzonego lub opóźnionego. Zwykle obowiązują inne zasady, między innymi konwencja montrealska.
- Wszystkich szkód i wydatków powstałych wskutek podróży. Stałe odszkodowanie nie zastępuje każdej indywidualnej straty.
- Polisy podróżnej, która ma własne warunki, limity i zasady rozliczenia.
- Każdej samodzielnej przesiadki na oddzielnych biletach. Poszczególne loty mogą podlegać osobnej ocenie.
- Całej wycieczki zorganizowanej. Organizator ma odrębne obowiązki.
- Wszystkich lotów na świecie. Liczy się trasa i przewoźnik wykonujący lot.
Reklamacja, Rzecznik Praw Pasażerów i sąd
Zachowaj rezerwację, numery lotów, planowany i rzeczywisty przylot, wiadomości linii, rachunki oraz reklamację z dowodem doręczenia. Te dokumenty pozwalają oddzielić odszkodowanie od zwrotu biletu i kosztów opieki.
Najpierw reklamacja do linii
W polskiej procedurze linia ma 30 dni na odpowiedź. Brak odpowiedzi w terminie oznacza zgodnie z polskim Prawem lotniczym uznanie reklamacji. Odpowiedź albo upływ terminu wyczerpuje drogę reklamacyjną. Warto zachować dokładną datę doręczenia i odpowiedź.
Dobrowolna próba ugody u Rzecznika
Rzecznik Praw Pasażerów przy ULC rozpatruje wnioski dotyczące wylotów z Polski oraz lotów z państw trzecich do Polski wykonywanych przez przewoźnika unijnego. Dla wylotu z innego państwa UE trzeba ustalić właściwy organ tego państwa.
Wniosek można złożyć najwcześniej po 30 dniach od reklamacji i w ciągu roku od wykonanego lub planowanego lotu. Dołącza się reklamację, odpowiedź lub informację o jej braku, dokumenty podróży i pełnomocnictwo, jeśli działa pełnomocnik.
Rzecznik pomaga stronom wypracować ugodę. Udział jest dobrowolny; przewoźnik może odmówić. Rzecznik nie zasądza odszkodowania i jego stanowisko nie jest wyrokiem.
Gdy potrzebny jest sąd
Bez ugody pozostaje pozew do właściwego sądu cywilnego, przy takich kwotach w Polsce zazwyczaj do sądu rejonowego. Jest to odrębna sprawa przeciwko linii, a nie odwołanie od Rzecznika. ADR nie musi poprzedzać pozwu, ale droga reklamacyjna powinna być wyczerpana. Przy transgranicznych roszczeniach w UE do 5 000 € może mieć zastosowanie europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, jeśli spełnione są jego warunki.
Nie pomyl przedawnienia z terminem Rzecznika
Według polskich przepisów roszczenie lotnicze przedawnia się po roku od wykonania przewozu, a jeśli się nie odbył, od dnia, w którym miał się odbyć. Reklamacja zawiesza bieg do odpowiedzi, najwyżej na 30 dni. Roczny termin na wniosek do Rzecznika jest osobnym terminem i nie należy automatycznie przedłużać go o tę przerwę.
Prawidłowo wszczęte postępowanie ADR przerywa bieg przedawnienia. Termin zaczyna biec na nowo po jego zakończeniu. Zachowaj potwierdzenie wszczęcia i zakończenia; nie zakładaj, że samo wysłanie niepełnego wniosku lub pisma do niewłaściwego organu zabezpiecza termin.
Przy lotach związanych z innymi krajami właściwy termin może być inny. Każdą podróż trzeba ocenić osobno.
Sprawa prowadzona przez NoGate
Możesz bezpłatnie sprawdzić lot i zlecić nam dochodzenie roszczenia. Pobieramy 20 % uzyskanego odszkodowania. Bez wypłaty nie ma opłaty. Gdy linia odmawia, prowadzimy sprawę dalej, w razie potrzeby przed właściwym organem lub sądem, zgodnie z regulaminem.
Najczęstsze pytania
Co oznacza EU 261?
To skrót nazwy rozporządzenia 261/2004. Ustanawia prawa pasażerów przy odmowie przyjęcia na pokład, odwołaniu i dużym opóźnieniu lotu. Kwoty odszkodowania wynoszą 250, 400 lub 600 € na osobę, jeśli spełnione są warunki.
Czy każdy lot z Polski jest objęty?
Co do zasady tak, niezależnie od linii. Lot do Polski z państwa spoza UE musi obsługiwać linia unijna. Przepisy stosuje się też na podobnych zasadach w Norwegii, Islandii i Szwajcarii. Loty całkowicie poza tym obszarem nie zyskują ochrony tylko dzięki unijnemu przewoźnikowi.
Czy odszkodowanie zależy od ceny biletu?
Nie. Pełna kwota zależy od odległości, a w określonych sytuacjach także od opóźnienia lub warunków podróży zastępczej. Cena biletu ma znaczenie dla jego zwrotu, który jest osobnym prawem.
Czy muszę przyjąć voucher?
Nie. Odszkodowanie może być wypłacone w formie pieniężnej. Voucher lub inne usługi wymagają pisemnej zgody pasażera. Przed zgodą przeczytaj, jakie roszczenia obejmuje propozycja.
Co to są nadzwyczajne okoliczności?
Zdarzenia poza normalną działalnością i rzeczywistą kontrolą przewoźnika, których skutków nie można było uniknąć mimo rozsądnych działań. Mogą wyłączyć odszkodowanie, ale nie należną opiekę ani odpowiednie prawa do zwrotu lub zmiany podróży.
Czy dzieci mają własne prawo?
Tak, jeśli podróżują na bilecie objętym rozporządzeniem. Bezpłatny bilet lub specjalna zniżka niedostępna publicznie może być wyłączona. W przypadku niemowlęcia trzeba sprawdzić warunki przewozu, a nie zakładać prawa na podstawie samych opłat lotniskowych.
Czy Rzecznik Praw Pasażerów nakazuje liniom wypłatę?
Nie. Rzecznik przy ULC prowadzi dobrowolne postępowanie zmierzające do ugody. Nie wydaje wyroku zasądzającego pieniądze. Jeżeli nie ma ugody, roszczenia można dochodzić w sądzie cywilnym.
Ile mam czasu na roszczenie w Polsce?
Według polskich przepisów rok od wykonanego lub planowanego lotu. Reklamacja zawiesza bieg do odpowiedzi, maksymalnie na 30 dni. Termin Rzecznika jest odrębny. W sprawie powiązanej z innym krajem trzeba sprawdzić właściwe przepisy.